همدم تنهایی‌هایم

 اسم ها و القاب خانم فاطمه زهرا سلام الله علیها

فاطمه: امام محمد باقر علیه السلام در معنای اسم فاطمه فرمودند: خداوند فاطمه‏ زهراء را از جهل و پلیدی جدا نموده‌است، لذا «فاطمه» نام گرفته‌است. به خدا قسم، خداوند در عالم پیمان و عهد (عالم ذر) فاطمه را از جهل و پلیدی جدا کرده‌است.- بحارالانوار، ج ۴۳، ص ۱۳

صدیقه:

 صدیقه یعنی کسی که در راستگویی کامل است یا آن که هرگز دروغ نگفته است. یا کسی که سخن خود را با عمل خویش تصدیق می کند. از علی بن موسی الرضا علیه السلام روایت شده که فرمودند: فاطمه زهرا زنی «بسیار راستگو» بود و شهیده از این دنیا رفت. – مرآة العقول، ج ۵، ص ۳۱۵
عایشه همسر پیامبر در مورد راستگویی خانم فاطمه زهرا می گوید: کسی را راستگوتر از فاطمه زهرا، غیر از پدرش (پیامبر اسلام) ندیدم. – بحارالانوار، ج ۴۳، ص ۸۴

مبارکه:

 از برکت به معنای فایده زیاد و ثابت می آید، به معنای زنی که دارای وجود پربرکت می باشد.  راغب در مفردات گوید: جایی که خیرالهی به صورتی که در خور نگهداری و شمارش و اندازه گیری نباشد و هر کسی به آن بنگرد فزونی محسوسی در آن ببیند گویند در آن برکت است و آن چیز مبارک است. 

طاهره:

به معنی پاکیزه، بی عیب، پاک و معصوم. امام باقرعلیه السلام از پدران خود نقل کرد: فاطمه‏ زهرا سلام الله علیها چون از هرگونه پلیدی و گناه پاک بود، «طاهره» نامیده شد.هرگز فاطمه‏ زهرا سلام الله علیها خون حیض و یا خون نفاس ندید.
همچنین فرمودند: آیهٔ تطهیر که در وصف پاکی اهل‌بیت نازل شده‌است، این گونه می‌گوید: «إنّمإ؛ّ یرید اللَّه لیذهب عنکم الرجس أهل البیت و یطهّرکم تطهیراً»، همانا خدا چنین می‌خواهد که رجس و هر آلودگی را از شما خانوادهٔ نبوت ببرد و شما را از هر عیب، پاک و منزه گرداند.- بحارالانوار، ج ۴۳، ص ۱۹

راضیه:

 یعنی کسی که به تقدیر و قوانین الهی خشنود بود یعنی هر چه خداوند برای وی مقدر کرده بود راضی و خشنود بود. جابر بن عبداللَّه گوید: پیامبر اسلام وارد منزل فاطمه‏ زهرا شد در حالی که عبایی از پشم شتر بر دوش حضرت فاطمه بود و با دست آسیا می‌کرد. پیامبر نگاهی به فاطمه‏ زهرا نمود و فرمود: عجله کن و تلخیهای دنیا را تحمل کن تا فردا (در بهشت) به نعمتهای آخرتی نائل گردی، چرا که خداوند بر من نازل کرده‌است که آنقدر پروردگارت به تو می‌بخشد که تو راضی شوی، و لسوف یعطیک ربّک فترضی.»- فاطمهٔ زهراء علیهاالسلام بهجة قلب المصطفی، ج ۱، ص ۱۸۹

مرضیه:

 یعنی آن که خداوند پیوسته از او و کردارش راضی است. امام صادق علیه السلام می فرماید: جبرئیل بر پیامبر نازل شد و گفت: خداوند فرزندی به شما خواهد داد که امتت پس از شما او را خواهند کشت… پس از آن پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم به فاطمه سلام الله علیها خبر داد که امامت و وراثت باید از طریق همین فرزند منتقل گردد. فاطمه زهرا سلام الله علیها به پدر گفت: راضی به رضای خداوند هستم (اگر او چنین می‌خواهد من حرفی ندارم) پس فاطمهٔ زهرا سلام الله علیها به امام حسین علیه السلام باردار گردید و بعد از شش ماه امام حسین علیه السلام به دنیا آمد (هیچ نوزادی شش ماهه زنده نمانده مگر امام حسین علیه السلام و حضرت عیسی علی نبینا و علی آله و علیه الصلوات و السلام) – بحارالانوار، ج ۲۵، ص ۲۵۴

محدثه:

یعنی کسی که فرشتگان با او سخن می گویند. و در صورت مکسور بودن دال به معنای کسی که نقل حدیث می کند. امام صادق علیه السلام  فرمود: فاطمه سلام الله علیها را «محدثه» می گویند، چون ملائکه از آسمان به پایین می‌آمدند و همانگونه که ملائکه با حضرت مریم علیها سلام سخن می‌گفتند، با حضرت زهرا سلام الله علیها نیز سخن می‌گفتند. شبی حضرت از فرشتگان سؤال نمود: آیا برترین زن عالم، حضرت مریم دختر عمران نیست؟ فرشتگان عرضه داشتند: حضرت مریم سرور زنان زمان خود بود، اما خداوند شما را برترین زن جهان قرار داده‌است، هم در زمان خودت و هم در زمان حضرت مریم و سرور همهٔ زنان از اول عالم تا آخر جهان. – بحارالانوار، ج ۱۴، ص ۲۰۶

زهرا:

 یعنی درخشان، نورانی و درخشنده. جابر از امام حسین علیه السلام سؤال کرد: چرا فاطمه سلام الله علیها را «زهراء» نامیده‌اند؟ او فرمود: خداوند فاطمه سلام الله علیها را از نور عظمت خود آفرید. وقتی فاطمه سلام الله علیها درخشید، زمین و آسمان را نورانی کرد. چشمهای ملائکه غرق نور شد و خداوند را سجده کردند و از روی تعجب گفتند: خداوندا! این چه نوری است؟ وحی شد که این یکی از نورهای من است، در آسمان جایش دادم و او را از طریق پیامبر متولد گردانیدم و او را بر همهٔ پیامبران برتری دادم و از آن نور، ائمهٔ هدی علیهم السلام به وجود آمدند، تا دستورات مرا اجرا نمایند و مردم را هدایت کنند، آنها بعد از قطع شدن وحی، جانشینان من در زمین هستند. – بحارالانوار، ج ۴۳، ص ۱۲

برخی دیگر از القاب ایشان عبارتند از:

 ام الائمه:

به معنی مادر امامان. به موجب روایات نقل شده از سوی شیعه و سنی، نسل پاک پیامبر به وسیله دخترش به وجود آمده و گسترش یافته است. رسول اکرم صل الله علیه و آله و سلم فرموده است: پروردگار عزیز و بلند مرتبه ، نسل هر پیامبر را در صلب خود آن پیامبر قرار داد ، حال آن که نسل مرا در صلب علی  قرار داد. پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله چندین بار به دختر عزیزش فرمود: ای فاطمه، تو را بشارت می دهم که از نسل تو ،  یازده فرزند معصوم، امام مردم خواهند شد و آخرین آنها مهدی علیه السلام است. – مناقب خوارزمی ، ص۲۲۹٫

ام ابیها :

یعنی  مادر و دلسوز پدرش. کنیه ای است که پدر بزرگوارش حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم حضرت فاطمه سلام الله علیها را بدان خواند.  پیامبر صلی الله علیه و آله در خردسالی مادر را از دست داد و سراسر عمر عزیزش را به سختی گذراند و تا قبل از ازدواج  با  حضرت خدیجه علیها سلام و حتی پس از آن، پیوسته مورد آزار مشرکان بود، یا در جنگ ها به این سو و آن سو می رفت و دشواری تحمل می کرد. پس از تولد دخترعزیزش فاطمه، با اینکه وی کودکی بیش نبود همواره چون پروانه به گرد شمع، از پدر جدا نمی شد و در رفع اندوه او آنچه می توانست می کوشید و از پدر دلجویی می کرد.اگر آن بزرگوار در جنگی آسیب می دید فاطمه سلام الله علیها خردسالش بود که بر زخم و رنج پدر ، مرهم می نهاد و بر آرامش و سلامت جانش اصرار داشت. چون رسول خدا (ص) دلسوزی وی را می دید اشک می ریخت و می فرمود: او مادر پدرش است. – العوالم، ج ۶، ص ۳۷٫

ام الحسن، ام الحسین: مادر حسن و مادر حسین علیهماالسلام.

ام المحسن: مادر محسن علیه السلام. محسن آخرین فرزند آن بانو و اولین شهید اهل بیت پیامبر بود که در ماه آخر حمل، بر اثر ضربه دشمنان پیامبر و امیرالمومنین سقط شد.

بتول: بتول یعنی جدا و ممتاز از دیگران. ابن اثیر درالنهایه می نویسد: فاطمه سلام الله علیها را بتول نامیدند زیرا از زنان زمان خویش [ وزمان های قبل و بعد خود] از نظر فضیلت و دین وحسب ، جدا و ممتاز بود . یا آنکه از دنیا منقطع گشته و به خدای تعالی روی آورده بود. – علل الشرایع، ص ۱۸۱

حانیه: یعنی آن که با شوهر و فرزندانش بسیار مهربان است.

الحرة: یعنی بانوی آزاده.

حصان: یعنی پارسا و عفیف.

حورا / حورای انسیه: یعنی انسانی زمینی که از حوریان بهشتی است.[حوریه ای شبیه آدمی] دریکی ازمعراج های پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم به آسمان، آن حضرت از میوه ها، خرمای تازه و سیب بهشتی تناول کرد و خداوند متعال آن غذاهای بهشتی را در صلب پیامبر قرار داد و هنگامی که ایشان از معراج به زمین بازگشت ، حضرت فاطمه سلام الله علیها در رحم حضرت خدیجه علیها سلام قرار گرفت. بدین سبب حضرت فاطمه سلام الله علیها "حورای انسیه" نام گرفت. – بحار الانوار، ج ۴۳، ص ۱۸

سماویه: یعنی گرانبها ، گوهری آسمانی.

سیدة، سیدة نساء العالمین: یعنی بزرگ بانوی جهانیان. شیخ صدوق در کتاب امالی ، حدیثی را ازحضرت رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم چنین نقل کرده که فرمود: ابنتی فاطمه،  سیدة نساء العالمین. یعنی  دخترم فاطمه ، بزرگ بانوی زنان جهان است. رسول خدا صلی الله علیه و آله به دخترش فرمود: ای فاطمه، به درستی که خداوند تو را بر همه زنان جهان و زنان اسلام که  بهترین دین است، برتری داد. – عوالم العلوم، ج ۶، ص ۴۶٫

عذرا: یعنی آن بانو پیوسته همچون دوشیزگان بود. از فرموده رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم که آن بانو را حوریه ای به صورت انسان معرفی کرده است  بر می آید که آن حضرت همچون حوریان بهشت پیوسته دوشیزه باقی خواهد ماند. چه آن که حضرتش از طعام بهشتی آفریده شد. از امام صادق علیه السلام در آن باره پرسش شد که چگونه حوریه بهشتی هر زمان که همسرش نزد وی می رود او را دوشیزه می یابد؟ فرمود: چون او از ماده ای پاک آفریده شده و هیچ گونه فسادی به جسم وی راه نمی یابد و بدنش دچار آفتی نمی گردد. – فاطمه زهرا از ولادت تا شهادت( ترجمه)، ص ۱۲۳٫

مریم کبری: یعنی مریم بزرگ. رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: مریم ارجمندترین بانوی زمان خویش بود و فاطمه ارجمندترین بانوی همه زمانهاست. – العوالم ، ج ۶ ، صص ۴۴-۵۱٫

منصوره: یعنی یاری شده از سوی پروردگار. در تفسیر فرات کوفی ، نحوه خلقت حضرت زهرا سلام الله علیها از قول پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله نقل شده است که جبرئیل سیب را به پیامبر صلی الله علیه و آله داد و گفت: بخور که آن نور وجود "منصوره" است که درزمین فاطمه نامیده می شود. گفتم ای جبرئیل، منصوره کیست؟  گفت: بانویی از صلب تو بیرون آید و اسمش در آسمان منصوره  و در زمین فاطمه باشد! – العوالم، ج ۶، صص ۳۵-۳۶٫

نوریه: یعنی فاطمه وجودی از نور است و انوار او تا ابد آفاق زندگی بشریت را روشن می سازد.